Gökhan İÇKİLLİ/SAMSUN, (DHA)- SAMSUN'da Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu'nun (TÜBİTAK) sergisine katılan 5'inci sınıf öğrencileri Özlem Gülce Dokuzer ve Öykü Sert, ev tipi su arıtma cihazlarında çıkan atık suyun israfını önlemek için 'Bir Damla Daha' projesini geliştirdi. Yapay zeka ve mikrodenetleyici destekli sistemle atık suların yeniden kullanımı hedefleniyor.
Tokat Erbaa Bilim ve Sanat Merkezi 5'inci sınıf öğrencileri Özlem Gülce Dokuzer ve Öykü Sert, evlerdeki arıtma cihazlarının 1 litre temiz su üretirken ortalama 1,5 litre suyu atık olarak dışarı attığını tespit ederek, oluşan atık suyun akıllı sistemlerle yeniden kullanımı projesiyle TÜBİTAK sergisine katıldı. Projede öğrenciler, evlerde kullanılan su arıtma cihazlarından çıkan atık suyu akıllı bir depolama ve dağıtım sistemi tasarladı.
'AMACIMIZ, ATIK SUYUN TEKRAR KULLANILMASI'
Projenin amacı hakkında bilgi veren 5'inci sınıf öğrencisi Özlem Gülce Dokuzer, 'Yaptığımız projenin amacı, ev tipi su arıtma cihazlarından çıkan atık suyun tekrar yeniden kullanımı. Su, canlı için en temel ihtiyaçtır. Artan nüfus, hızlanan kentleşme, küresel iklim değişikliği gibi nedenlerden dolayı su kaynaklarımız baskı altında kalmaktadır. Bu nedenle ülkemiz, su stresi yaşayan ülkeler arasındadır. Ülkemizde yaklaşık 8 milyon hane içilebilir su için arıtma cihazı kullanmaktadır. Arıtma cihazları, 1 litre içilebilir su için 1-1,5 litre arası atık su yapmaktadır ve bu atık sular ne yazık ki boşa gider. Ülkemizdeki arıtma cihazları günlük 41 milyon litre, yıllık ise 15 milyon metreküp atık su yapar' diye konuştu.
'ÖNEMLİ BİR MİKTARDA SU BOŞA HARCANIYOR'
Projenin akış şeması hakkında bilgi veren 5'inci sınıf öğrencisi Öykü Sert ise 'Projemizin ismi 'Bir Damla Daha'. Evlerimizde bulunan su arıtma cihazlarına şebeke altından su geliyor ve su arıtma cihazlarda bulunan filtreler sayesinde de 2 adet su elde ediliyor. Birincisi; temiz su olarak bilinen ve arıtma cihazlarının asıl elde etmek istediği olan içilebilir su, ikincisi ise atık sudur. Bu atık su kanalizasyonlara verilerek önemli bir miktarda su boşa harcanıyor. Bizde yaptığımız projeyle bu suyu depolama tankında biriktireceğiz ve su depolama tankının içerisinde bulunan su seviye sensörleri, su pompası ve sistemde bunları arduino mikrodenetleyici, valf gibi elemanlar sayesinde rezervuara aktaracağız' dedi.
SERT: SİSTEM 2 İHTİMAL ÜZERİNDE ÇALIŞIYOR
Sistemin algoritması 2 ihtimal üzerine çalıştığını belirten Sert, 'Birinci ihtimalimiz, eğer rezervuarımız boş olursa ve tankımız dolu olursa, su tankından rezervuara su pompalanıyor ve rezervuar doluyor. Rezervuar dolduktan sonra da sistem otomatik olarak akışını kesiyor. Eğer rezervuar ve su tankı boş olursa bile su kesintisi yaşamayacağız. Çünkü biz buna karşı da önlemimizi aldık. Valf açılarak şebeke hattından rezervuara su girişi olacak. Bu sayede rezervuar dolduktan sonra valf kapanacak ve su kesintisi yaşanmayacak. İkinci ihtimal ise rezervuarın dolu olması üzerine kurulu bir ihtimal. Eğer rezervuarımız dolu, tankımız boş olursa su arıtma cihazından gelen su ile tank doldurulacak ve bittikçe bu su tekrardan kullanılacak. Eğer rezervuarımız da dolu tankımız da doluysa bu sefer de taşma olacak. Ama biz bu taşmaya karşı da önlemimizi aldık. Eğer böyle bir durum yaşanırsa sistemde tankın içerisindeki su güvenlik tahliye çıkışından borular yoluyla kanalizasyona veriliyor. Bu sayede sistemimizdeki dezavantajları bir avantaja çevirerekten önlemlerimizi alıyoruz ve sistem birbirini takip ederekten tekrarlanıyor' diye konuştu.
'SUYUN BOŞA GİTMEMESİ İÇİN BİR SİSTEM KURDUK'
Evlerindeki arıtma suyundaki atık suyun boşa gitmesinden dolayı bu projeyi yaptıklarını ifade eden Sert, 'Evimizde eskiden biz su arıtma cihazları kullanıyorduk ve bu su arıtma cihazları da bazen temizleniyor. Babam bir gün bu arıtma cihazını temizlerken ben de yanında duruyordum, onu izliyordum. Sonrasında bir boru gördüm. Babama bu borun ne işe yaradığını sordum. O da atık suyun giderlere gittiğini söyledi. Ben de bunu duyunca çok şaşırdım. Cidden buradan böyle bir su çıkacağını akıl edememiştim o zaman. Buradaki suyun boşa gitmemesi için bir sistem kurduk. Suyun içerisindeki değerlere bakarak nerede kullanabiliriz diye baktık ve tuvalet rezervuarında kullanma kararını aldık içerisindeki kimyasal ve fiziksel maddelere göre' dedi.
TOPRAK: SU TASARRUFUNA BİR NEBZE OLSUN KATKIDA BULUNMAK İSTEDİK
Suyun hem ülke hem de canlılar için çok önemli olduğunu belirten Danışman Öğretmen İbrahim Toprak, 'Öğrencilerimiz Öykü ve Gülce, su arıtma cihazlarındaki atık suyun yeniden değerlendirme konusunda bir fikir ile yanıma geldiklerinde bende çok heyecanlandım. Çünkü su hem ülkemiz hem de dünya için ve canlılar için çok önemli maddelerden birisi. Ülkemiz maalesef su stresi yaşayan ülkeler arasında olduğu için öğrencilerimizle beraber bu atık suyun değerlendirilmesi, su tasarrufuna bir nebze olsun katkıda bulunmak amacıyla böyle bir projeyi gerçekleştirdik. Umarım ülkemiz için, bundan sonra su konusunda daha iyi farkındalık oluşturmak için katkı sağlanır' diye konuştu. (DHA)
